Faydalı Model Tescili Nasıl Yapılır?

Her geliştirme patent almaya yetecek kadar sıra dışı değildir. Mevcut bir ürünü işe yarar biçimde iyileştiren buluşlar için kanun daha kısa, daha ucuz ve daha hızlı bir yol bırakmıştır: faydalı model.

Faydalı model nedir? Patentten farkı

Faydalı model de patent gibi teknik bir çözümü korur. Aradaki tek yapısal fark buluş basamağı şartındadır ve bu fark her şeyi değiştirir.

Patentte buluşun, ilgili alanda uzman bir kişi için mevcut teknikten açıkça çıkarılamaması gerekir. Bilinen parçaların beklenen şekilde birleştirilmesi bu şartı karşılamaz.
Faydalı modelde bu şart aranmaz. Buluşun yeni ve sanayiye uygulanabilir olması yeterlidir.

Pratikte bu şu anlama gelir: buluş basamağı tartışmalı olduğu için patent başvurusu reddedilme riski taşıyan bir geliştirme, faydalı model olarak sorunsuz tescil edilebilir. Koruma süresi patentte yirmi yıl iken faydalı modelde on yıldır ve başvuru tarihinden işlemeye başlar.

Buluşunuzu tanıtmadan önce başvurun. Yenilik şartı faydalı modelde de geçerlidir; fuarda tanıtılan, satışa çıkan veya sosyal medyada paylaşılan bir ürün yeniliğini kaybeder ve artık tescil edilemez.

Ürününüz henüz piyasada değilse doğru zamandasınız — ücretsiz ön değerlendirme isteyin.

Faydalı modelle korunamayan konular

Bu, başvuruların en sık takıldığı noktadır. Kanun bazı buluş türlerini faydalı model korumasının tamamen dışında bırakır:

Usuller ve bu usuller sonucu elde edilen ürünler — üretim yöntemleri, işleme teknikleri
Kimyasal ve biyolojik maddeler ile kimyasal ve biyolojik usuller ve bunların ürünleri
Eczacılıkla ilgili maddeler ve usuller ile bu usuller sonucu elde edilen ürünler
Biyoteknolojik buluşlar

Kısacası faydalı model, yapısal özellikleriyle tanımlanabilen ürün ve cihazları korur. Yeni bir üretim yöntemi geliştirdiyseniz veya buluşunuz bir formül ise faydalı model yolu kapalıdır; tek seçenek patent başvurusudur.

Patent mi, faydalı model mi?

	Patent	Faydalı Model
Buluş basamağı	Aranır	Aranmaz
Koruma süresi	20 yıl	10 yıl
Kapsam	Ürün ve usul	Yalnızca ürün
Esas inceleme	Var	Yok
Ortalama süreç	2–4 yıl	1–2 yıl
Maliyet	Daha yüksek	Daha düşük

Karar yalnızca süre ve maliyetle verilmemelidir. Faydalı modelde esas inceleme yapılmadığı için belge daha çabuk alınır; ancak bu, belgenin sorgulanamaz olduğu anlamına gelmez — hükümsüzlük davasında yenilik şartı yeniden tartışılabilir. Güçlü bir araştırma raporuyla desteklenmiş faydalı model, aceleyle alınmış olandan çok daha dayanıklıdır.

Başvurudan belgeye süreç

Aşama	Ne yapılır?	Süre
1. Ön araştırma	Mevcut teknik taraması, faydalı model uygunluğunun değerlendirilmesi	1–2 hafta
2. Tarifname ve istemler	Teknik tarifname, istemler, özet ve çizimlerin hazırlanması	1–3 hafta
3. Başvuru	Dosyanın TÜRKPATENT'e sunulması, başvuru tarihinin alınması	Aynı gün
4. Araştırma talebi	Araştırma ücretinin ödenerek talebin yapılması	Şekli uygunluk bildiriminden itibaren 2 ay
5. Araştırma raporu ve yayım	Kurumun mevcut tekniği raporlaması ve Bültende yayımı	Değişken
6. Görüş süresi	Üçüncü kişilerin görüş bildirmesi, başvuru sahibinin itirazı	Yayımdan itibaren 3 ay
7. Belge	Faydalı model belgesinin düzenlenmesi	Değerlendirme sonrası

Toplam süre ortalama bir ile iki yıldır. TÜRKPATENT'in Hizmet Standartları Tablosu tek başına araştırma talebini 9 ile 18 ayda yerine getirmeyi taahhüt eder; şekli inceleme ve belge düzenlenmesi bunun üstüne biner. Dikkat edilmesi gereken nokta 4. aşamadır: araştırma talebi kendiliğinden yapılmaz. Başvuruyla birlikte ya da şekli şartlara uygunluğun bildirildiği tarihten itibaren iki ay içinde ücreti ödenerek istenmezse başvuru geri çekilmiş sayılır ve ödenen ücretler iade edilmez.

Patentten farklı olarak burada esas inceleme aşaması yoktur; araştırma raporu ve görüş süreci tamamlandıktan sonra belge düzenlenir. Süreci kısaltan da budur.

Patent ve faydalı model arasında geçiş

Yanlış yolu seçtiğinizi süreç içinde fark ederseniz dönüş imkânı vardır:

Patent başvurusu → faydalı model. Başvuru sahibi, işlemleri devam eden patent başvurusunun faydalı modele dönüştürülmesini talep edebilir.
Faydalı model başvurusu → patent. Araştırma raporunun bildirim tarihinden itibaren işleyen üç aylık sürenin bitimine kadar talep edilebilir.

Bu esneklik değerlidir: araştırma raporu beklediğinizden güçlü çıkarsa faydalı model başvurusunu patente taşıyıp yirmi yıllık korumaya geçebilir, zayıf çıkarsa patent başvurusunu faydalı modele çevirerek belgeyi kurtarabilirsiniz. Ancak her iki yönde de süre sınırlıdır ve kaçırılan süre geri gelmez.

Gerekli belgeler ve ücretler

Buluşun teknik anlatımı — çözdüğü sorun, yapısal özellikleri, varsa prototip
Çizimler — teknik resim veya şema
İstemler — korumanın sınırını çizen metin
Başvuru sahibi bilgileri — gerçek kişide TC kimlik, tüzel kişide vergi numarası ve unvan
Buluş sahibi bilgileri — buluşu yapan kişi/kişilerin adları
Vekâletname — süreci vekil üzerinden yürütüyorsanız, noter onayı gerekmez

Ücret iki kalemden oluşur: doğrudan TÜRKPATENT'e ödenen resmî harçlar (başvuru, araştırma ve yıllık ücretler; her yıl Ocak ayında güncellenir) ve vekillik hizmet bedeli. Faydalı modelde inceleme ücreti doğmadığı için toplam maliyet patentin belirgin şekilde altında kalır. Belge alındıktan sonra korumanın sürmesi için yıllık ücretlerin düzenli ödenmesi gerekir.

Önce hangi yolun doğru olduğunu tespit edelim. Ön araştırma sonucuna bakarak buluşunuzun faydalı modele mi patente mi uygun olduğunu belirliyor, harç ve hizmet bedelini kalem kalem yazılı olarak paylaşıyoruz. Teklif isteyin.

Sıkça sorulan sorular

Temel fark buluş basamağı şartıdır: faydalı modelde aranmaz, buluşun yeni ve sanayiye uygulanabilir olması yeterlidir. Faydalı modelde koruma on yıl, patentte yirmi yıldır. Ayrıca faydalı model yalnızca ürünleri korur; usuller faydalı model kapsamı dışındadır.

Başvuru tarihinden itibaren on yıl. Bu süre uzatılamaz. Korumanın devam etmesi için yıllık ücretlerin düzenli ödenmesi gerekir.

Usuller ve bu usuller sonucu elde edilen ürünler, kimyasal ve biyolojik maddeler ile kimyasal ve biyolojik usuller ve bunların ürünleri, eczacılıkla ilgili maddeler ve usuller ile biyoteknolojik buluşlar faydalı model korumasının dışındadır. Bu konularda tek seçenek patent başvurusudur.

Ortalama bir ile iki yıl. Patentten kısa olmasının sebebi esas inceleme aşamasının bulunmamasıdır; araştırma raporu ve görüş süreci tamamlandıktan sonra belge düzenlenir. TÜRKPATENT'in Hizmet Standartları Tablosu araştırma talebini 9 ile 18 ayda yerine getirmeyi taahhüt eder.

Araştırma talebi başvuruyla birlikte ya da şekli şartlara uygunluğun bildirildiği tarihten itibaren iki ay içinde, ücreti ödenerek yapılmalıdır. Bu süre içinde talep edilmezse başvuru geri çekilmiş sayılır ve ödenen ücretler iade edilmez.

Evet. Faydalı model başvurusunun patente dönüştürülmesi, araştırma raporunun bildirim tarihinden itibaren işleyen üç aylık sürenin bitimine kadar talep edilebilir. Tersi de mümkündür: işlemleri devam eden bir patent başvurusu faydalı modele dönüştürülebilir.

Doğru yolu baştan seçin

Buluşunuz faydalı modele mi patente mi uygun? Yanlış yol seçildiğinde kaybedilen yalnızca ücret değil, başvuru tarihidir. Ücretsiz ön değerlendirmeyle birlikte karar verelim.

Ücretsiz Ön Değerlendirme

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaya ilişkin hukuki görüş veya taahhüt niteliği taşımaz. Süreler ve ücretler TÜRKPATENT'in güncel tarifesine ve başvurunun kapsamına göre değişir. Bize ulaşarak durumunuza özel değerlendirme alabilirsiniz.