Marka tescili için mutlaka vekil tutmak gerekmez; başvuruyu kendiniz de yapabilirsiniz. Ama başvuru bir kez kurulduktan sonra marka örneği ve sınıf listesi değiştirilemez, reddedilse bile ödenen ücret iade edilmez ve itiraz süreleri kaçırıldığında geri gelmez. Bu yüzden asıl soru vekil tutup tutmamak değil, tutulacaksa doğru vekilin nasıl seçileceğidir.
Aşağıda önce vekilliğin hukuki çerçevesini, sonra herkesin kendi başına yapabileceği doğrulamayı ve vekil seçerken bakılacak somut ölçütleri anlatıyoruz. Bu bilgilerin bir kısmı bizim de denetlendiğimiz kurallardır; bize de aynı ölçütleri uygulamanızı öneririz.
Marka vekili kimdir?
Marka vekili, TÜRKPATENT nezdinde başkası adına işlem yapma yetkisi bulunan, Kurum'un açtığı sınavı kazanmış ve Marka Vekilleri Sicili'ne kayıtlı kişidir. Vekillik sınavı iki yılda bir yapılır. Avukat olmak vekillik yetkisi vermez; vekil olmak da avukatlık yetkisi vermez. İkisi ayrı sicillerdir ve marka uyuşmazlığı mahkemeye taşındığında dava kısmı avukatın işidir.
Vekil gerçek kişi olabileceği gibi tüzel kişi de olabilir. Tüzel kişi vekilin limited ya da anonim şirket şeklinde kurulmuş olması ve işletme konusunun vekillik faaliyetini kapsaması zorunludur. Burada okurun lehine işleyen bir ayrıntı var: şirketi temsil eden gerçek kişi vekil, kendi cezai sorumluluğu saklı kalmak üzere şirketle birlikte müteselsilen sorumludur. Yani hata hâlinde muhatabınız yalnızca bir tüzel kişilik değildir.
Vekil tutmak zorunlu mu?
Türkiye'de yerleşik kişiler için hayır. Ancak yurt dışında yerleşik olanlar için kanun bunu kesin bir kurala bağlamış:
“Gerçek veya tüzel kişiler ile bu kişiler tarafından yetkilendirilmiş sicile kayıtlı marka veya patent vekilleri Kurum nezdinde işlem yapabilir.”
“Yerleşim yeri yurt dışında bulunan kişiler ancak marka veya patent vekilleri tarafından temsil edilir. Vekille temsil edilmeksizin asil tarafından gerçekleştirilen işlemler, yapılmamış sayılır.”
“Yapılmamış sayılır” ifadesi sert bir sonuç doğurur: yurt dışında yerleşik bir başvuru sahibinin vekilsiz yaptığı işlem reddedilmez, hiç yapılmamış kabul edilir. Başvuru tarihi de doğmaz. Yurt dışından Türkiye'ye marka tescili planlayan okurun ilk adımı bu yüzden vekil atamaktır.
Vekil atandıktan sonra süreç tümüyle vekil üzerinden yürür ve kanun tebligat bakımından da net konuşur: “Vekile yapılan tebligat asile yapılmış sayılır.” Kurum'un gönderdiği bir bildirim vekile ulaştığı anda size ulaşmış sayılır; süre o gün işlemeye başlar. Vekilin bildirimleri takip etme disiplini bu yüzden tali bir konu değildir.
Vekilin sicil kaydı ve zorunlu sigortası
TÜRKPATENT'in yayımladığı Hizmet Standartları Tablosu sekiz sayfa boyunca otuz iki hizmeti listeler ve “Başvuruda İstenen Belgeler” sütunu yalnızca tek bir satırda doludur. O satır vekillerin sicil işlemleridir; istenen belge de şudur: Mesleki Sorumluluk Sigorta Poliçesi.
Bu tesadüf değil. Vekillik Yönetmeliği, sicil kaydının ömrünü doğrudan poliçenin ömrüne bağlamış:
“Sicile kayıt tarihi, ikinci fıkrada belirtilen belgelerin Kuruma eksiksiz olarak verildiği tarih olup, mesleki sorumluluk sigortası poliçesinin bitiş tarihi itibarıyla Sicil kaydı sona erer.”
“Sicil kaydını mesleki sorumluluk sigorta poliçesinin bitiş tarihi itibarıyla yenilemeyen vekilin, vekillik hak ve yetkileri Sicil kaydı yenilenene kadar askıya alınır.”
Pratik karşılığı şu: her marka vekilinin arkasında, işini kaybetmenize yol açacak bir hata hâlinde devreye girecek zorunlu bir sigorta vardır ve sigorta biterse vekillik yetkisi de biter. Sicil kaydı her yıl, poliçenin bitiş tarihi dikkate alınarak yenilenir. Kurum bu yenilemeyi 15 ile 30 gün arasında sonuçlandırmayı taahhüt eder.
Vekilinizin sicilde kayıtlı olduğunu kendiniz doğrulayabilirsiniz. Kurum'un vekil araştırma sayfası herkese açıktır ve üyelik istemez. Çalışmayı düşündüğünüz kişi ya da şirketi burada aratın; listede görünmüyorsa o kişi sizin adınıza Kurum nezdinde işlem yapamaz. Bu kontrolü bizim için de yapmanızı öneririz.
Vekil seçerken bakılacak beş şey
- Sicil kaydı. Yukarıdaki sayfadan doğrulanır. Kaydı askıya alınmış bir vekille çalışmak, işlemlerinizin yapılamaması demektir.
- Başvuru öncesi araştırma yapıp yapmadığı. Sorgulama yapmadan “hemen başvuralım” diyen bir yaklaşım, reddedilen başvurunun ücretini de itirazla uzayan süreyi de size bırakır. Ret nedenlerini önceden değerlendirmek vekilin asıl işidir.
- Sınıf listesini nasıl kurduğu. Sınıf listesi başvurudan sonra genişletilemez. “Ne kadar çok sınıf o kadar iyi” de doğru değildir; kullanılmayan sınıflar beş yıl sonra iptal riski taşır. Doğru vekil, sınıfları faaliyetinize göre daraltır.
- Maliyeti kalem kalem yazıp yazmadığı. Resmî harç ile hizmet bedeli ayrı ayrı gösterilmelidir; tescil aşamasında ikinci bir resmî ücret daha ödeneceği baştan söylenmelidir. Ücret hesaplama robotumuz resmî kalemleri ücretsiz gösterir — aldığınız teklifi bununla karşılaştırabilirsiniz.
- Tescilden sonra ne yapacağı. Marka tescille bitmez: on yılda bir yenilenir, benzer başvurular Bülten'de izlenir, ihlallerde harekete geçilir. Yalnızca başvuru satan bir yaklaşım bu tarafı boş bırakır.
Vekilin uymak zorunda olduğu meslek kuralları
Vekillik, meslek kurallarına ve disiplin yaptırımına bağlanmış bir faaliyettir. Yönetmelik bu kuralları tek tek sayar; müşteri açısından en önemli üçü şunlardır:
- Vekil, zamanının ve yeteneklerinin yetmediğini baştan bildiği bir işi kabul edemez.
- Vekil, işyerinde, yazışmalarda ve tanıtım araçlarında kamuyu yanıltacak bilgilere yer veremez; Kurum'un adını veya logosunu yanıltıcı biçimde kullanamaz.
- Vekil, mevzuatın öngördüğü veya müvekkilin bilmesi gereken konularda müvekkilini zamanında, tam ve doğru şekilde bilgilendirmek zorundadır.
Kurallara aykırılığın yaptırımı da yönetmelikte belirlidir: uyarma, kınama, üç aydan bir yıla kadar geçici olarak vekillik faaliyetinden alıkoyma ve vekillikten çıkarma. Kararları, içinde Bakanlık ve Kurum temsilcileri ile meslekten üç vekilin bulunduğu yedi kişilik Disiplin Kurulu verir.
“Markanız yenilenmezse iptal olacak” aramaları
Marka sahiplerinin sık karşılaştığı bir durum var: başvuru Bülten'de yayımlandığı anda bilgiler herkese açık hâle geldiği için, telefonla arayıp aciliyet yaratan ya da resmî görünümlü ödeme bildirimi gönderen kişiler devreye giriyor. Bu tabloda iki ayrı sorun var ve ikisi de mevzuatta karşılığını buluyor.
Birincisi, yönetmelik vekilin “herhangi bir talep olmaksızın salt kendine iş sağlamak amacıyla muhtemel müvekkillere saldırgan bir pazarlama yöntemiyle” yaklaşmasını açıkça yasaklar. Sizi hiç tanımadan arayıp baskı kuran bir yaklaşım, daha ilk temasta meslek kuralına aykırıdır.
İkincisi, TÜRKPATENT ödeme taleplerini rastgele posta veya telefonla iletmez. Kurum'un bildirimleri elektronik tebligat yoluyla, vekil atanmışsa vekile ulaşır. Elinize resmî görünümlü bir ödeme bildirimi geçtiğinde yapılacak ilk iş ödemek değil, dosyanın durumunu sicilden kontrol etmektir.
Böyle bir bildirim aldıysanız ödemeden önce sorun. Dosya numarasıyla markanızın gerçekten hangi aşamada olduğu birkaç dakikada görülebilir; gerçekten bir süre işliyorsa da zaten haberdar olmanız gerekir. Elinizdeki bildirimi birlikte kontrol edelim — ücretsizdir.
Vekil atama ve değiştirme
Vekil ataması EPATS üzerinden yapılır ve vekaletname sunulmasını gerektirir; Kurum gerekli gördüğünde aslını ya da onaylı suretini isteyebilir. Hizmet Standartları Tablosu'na göre vekil atama veya değişikliğinin sicile kaydı 10 ile 15 gün sürer.
Mevcut vekilinizden memnun değilseniz değiştirmek serbesttir ve dosyanın hiçbir hakkını kaybettirmez; başvuru tarihi, sınıflar ve işleyen süreler aynen devam eder. Değişiklik sicile işlendiği andan itibaren tebligatlar yeni vekile gider. Devir sırasında dikkat edilecek tek şey zamanlamadır: işleyen bir itiraz ya da cevap süresi varsa değişikliği o süre dolmadan tamamlamak gerekir.
Vekilinizin meslek kurallarına aykırı davrandığını düşünüyorsanız Kurum nezdinde disiplin şikâyetinde bulunabilirsiniz. Bu yol, uğradığınız zararın tazmini için açılacak hukuk davasından ayrıdır ve ikisi birlikte yürütülebilir — zorunlu mesleki sorumluluk sigortasının anlamı da burada ortaya çıkar.
Sıkça sorulan sorular
Mevcut vekilinizden memnun değil misiniz?
Vekil değişikliği başvuru tarihinizi ve kazanılmış haklarınızı etkilemez, sicile kaydı 10-15 gün sürer. Dosyanızı devralmadan önce hangi sürelerin işlediğini birlikte tespit edelim.
Ücretsiz Ön DeğerlendirmeBu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaya ilişkin hukuki görüş veya taahhüt niteliği taşımaz. Süreçler başvurunun içeriğine ve TÜRKPATENT'in değerlendirmesine göre değişebilir. Bize ulaşarak durumunuza özel değerlendirme alabilirsiniz.